Spotmarkt energie: hoe werkt de dag-ahead markt? 

De spotmarkt bepaalt de energieprijzen die elke dag veranderen. Sommige energieleveranciers bieden contracten aan die deze prijzen direct doorberekenen. Dit kan voordelig zijn als je flexibel bent met je energieverbruik.

Past de spotmarkt bij jou?

• Je kunt grote apparaten op verschillende tijden gebruiken
• Je houdt je energieprijzen dagelijks in de gaten via een app
• Je wilt profiteren van lage prijzen (soms zelfs negatief)
• Je accepteert dat prijzen ook hoger kunnen zijn dan bij een vast contract

Heb je weinig flexibiliteit? Dan is een vast contract waarschijnlijk beter voor jou.

Hoe werkt de dag-ahead markt?

De dag-ahead markt (EPEX SPOT) werkt via een veiling. Elke dag rond het middaguur stellen handelaren de prijzen voor de volgende dag vast. Het verwachte weer en de vraag naar energie bepalen deze prijzen.

Steeds meer leveranciers bieden dynamische contracten aan. De prijzen kunnen elk uur veranderen op basis van de dag-ahead markt. Niet alle leveranciers werken zo. Veel dynamische contracten rekenen nog per dag af.

Wat gebeurt er bij te veel zonne-energie?

Is er een overschot aan zonnestroom? Dan kunnen de prijzen negatief worden. Je krijgt dan geld toe om op dat moment stroom te gebruiken. Dit systeem helpt het elektriciteitsnet in balans te houden.

Wat zijn onbalanskosten?

Het energiesysteem werkt het beste als vraag en aanbod gelijk zijn. Wijkt je verbruik af van de voorspelling? Dan rekenen sommige leveranciers extra kosten om het net stabiel te houden.

Waarom wordt het lastiger?

Elk uur kan de prijs anders zijn. Dat betekent 24 verschillende prijsmomenten per dag. Zonder slimme apparatuur is het lastig om hier handmatig op in te spelen. Ook zijn de prijsverschillen tussen goedkope en dure momenten groter geworden door netcongestie.

Wat zegt de wet?

De Energiewet en de ACM (Autoriteit Consument & Markt) zorgen ervoor dat energieleveranciers transparant zijn. Leveranciers moeten duidelijk uitleggen hoe dynamische prijzen werken en hoe de kosten tot stand komen.

De ACM controleert of dit eerlijk gebeurt. Extra kosten voor risico’s of onbalans mogen niet zomaar in rekening worden gebracht. Er moet een goede onderbouwing zijn. Dit beschermt jou tegen onredelijke prijzen.

Hoe zie je de spotmarkt terug op je rekening?

Leveranciers rekenen de spotmarktprijzen op verschillende manieren door. De keuze van je contract bepaalt hoeveel invloed deze prijzen hebben op je factuur.

Je betaalt de dagprijs direct

Je betaalt elke dag (of elk uur) exact de spotmarktprijs. Zijn de prijzen negatief? Dan krijg je geld terug. Zijn de prijzen hoog? Dan betaal je meer. Dit contract geeft de meeste kans op besparing, maar ook het meeste risico.

Gemiddelde berekening

Je leverancier berekent een gemiddelde over een week of maand. De schommelingen zijn hierdoor minder extreem. Je profiteert minder van hele lage prijzen, maar je betaalt ook minder tijdens piekmomenten.

Vast contract

Je betaalt een vast tarief voor een bepaalde periode. De leverancier neemt alle prijsrisico’s over. Je leverancier verwerkt dit in je basistarief als risicopremie. Een risicopremie is een bedrag dat de leverancier berekent voor het overnemen van het prijsrisico. Je hebt zekerheid, maar profiteert niet van lage spotmarktprijzen.

Hoe zet je de spotmarkt in je voordeel?

Wil je profiteren van wisselende prijzen? Dan heb je drie mogelijkheden:

1. Stuur je verbruik

Plan grote apparaten tijdens goedkope momenten. De wasmachine, droger en vaatwasser kun je vaak later op de dag laten draaien. Rond het middaguur weet je al wat de prijzen voor de volgende dag worden. Check dit dagelijks in je energie-app.

Let op: dit vraagt dagelijkse aandacht. Ben je hier niet voor in? Dan wordt deze strategie lastig vol te houden.

2. Gebruik automatisering en opslag

Slimme software kan je apparaten automatisch aansturen. Het systeem kiest dan zelf de goedkoopste momenten. Heb je een thuisbatterij? Dan kun je goedkope stroom opslaan. Je gebruikt deze opgeslagen energie tijdens dure piekmomenten.

Dit vergt een investering in apparatuur, maar bespaart dagelijkse handmatige acties.

3. Kies het juiste contract

Ben je niet flexibel met je energieverbruik? Dan is een dynamisch contract waarschijnlijk niet voordelig. De spotmarkt biedt alleen besparingen als je je gedrag kunt aanpassen aan de 24 prijsmomenten per dag.

Kies voor een vast contract als:

• Je weinig tijd hebt om prijzen te volgen
• Je grote apparaten altijd op vaste momenten gebruikt
• Je zekerheid wil over je maandkosten
• Je geen slimme apparatuur hebt of wilt aanschaffen

Kies voor een dynamisch contract als:

• Je flexibel bent met je verbruik
• Je dagelijks prijzen kunt checken
• Je slimme apparatuur hebt of wilt aanschaffen
• Je prijsschommelingen kunt accepteren

De juiste keuze maken

Wil je weten welk contract bij jou past? Bekijk dan eerst je verbruiksprofiel. Een verbruiksprofiel laat zien wanneer je energie gebruikt en hoeveel. Kun je je verbruik aanpassen aan wisselende prijzen? Dan kan een dynamisch contract voordelig zijn.

Heb je weinig flexibiliteit? Dan beschermt een vast tarief je beter tegen hoge prijzen. De spotmarkt biedt kansen, maar vraagt ook actie van jou. De mechanismen van de dag-ahead markt bepalen bij elk contract hoe je energierekening tot stand komt.

Daarom leggen we uit hoe het systeem werkt. Zo kun je een keuze maken die past bij jouw situatie.