Uitleg energiebegrippen
Energiefacturen en contracten staan vol vakjargon. Op deze pagina vind je de uitleg van de meest gebruikte energiebegrippen — van EAN-code en netbeheerder tot saldering en Garantie van Oorsprong.
Uitleg energiebegrippen helpt je om je energierekening, contract en communicatie met je leverancier beter te begrijpen. Hieronder staan de belangrijkste termen alfabetisch gerangschikt, zowel voor particulieren als zakelijke afnemers.
Welke energiebegrippen moet je kennen?
De meest voorkomende energiebegrippen zijn: aansluitcapaciteit, ACM, automatische incasso, capaciteitstarief, EAN-code, energieleverancier, Garantie van Oorsprong (GVO), groot- en kleinverbruik, netbeheerder, saldering, slimme meter en dubbel- en enkeltarief. Hieronder vind je van elk begrip een duidelijke definitie.
Energiebegrippen A t/m G
Aansluitcapaciteit / aansluitwaarde
De aansluitcapaciteit (ook: contractcapaciteit of aansluitwaarde) is de maximale hoeveelheid energie die via jouw aansluiting kan worden afgenomen. Voor elektriciteit wordt dit uitgedrukt in ampère; voor gas in m³/uur. Je betaalt hiervoor een vast maandelijks tarief, ongeacht je werkelijke verbruik.
ACM — Autoriteit Consument & Markt
De ACM is een onafhankelijke toezichthouder die eerlijke concurrentie op de energiemarkt bewaakt. Ze stelt regels op voor netbeheerders en energieleveranciers, verleent vergunningen aan leveranciers en ziet toe op naleving van de regelgeving. Meer informatie vind je op acm.nl.
Automatische incasso
Met een automatische incasso geef je een bedrijf toestemming om periodiek een bedrag van je bankrekening af te schrijven. Je geeft deze machtiging eenmalig af via een SEPA-mandaatformulier. Daarna worden betalingen automatisch verwerkt.
Capaciteitstarief
Het capaciteitstarief is een vast bedrag dat je betaalt voor het transport van elektriciteit of gas via het netwerk. De hoogte hangt af van de grootte van je aansluiting. Dit tarief staat los van je werkelijke verbruik.
Dal- / normaal- / dagtarief
Een dubbeltariefmeter registreert twee tarieven voor stroomverbruik: het normaaltarief (overdag op werkdagen, ook wel dag- of piektarief) en het daltarief (avond, nacht, weekend en feestdagen, ook wel laagtarief of nachttarief). Het daltarief is lager, omdat het stroomnet dan minder wordt belast. De exacte tijden verschillen per regio — in sommige gebieden geldt het daltarief al vanaf 21:00 uur, in andere pas vanaf 23:00 uur.
EAN-code
Een EAN-code (Europese Artikel Nummering) is een unieke 18-cijferige code die aan elk leverings- of aansluitpunt voor gas of elektriciteit is gekoppeld. De code identificeert jouw aansluiting en is nodig voor communicatie met je leverancier en netbeheerder. De code verandert niet bij meetervervanging en blijft gekoppeld aan het adres bij een verhuizing.
Energieleverancier
Een energieleverancier koopt stroom en gas in en levert dit aan particulieren en bedrijven. Sinds de liberalisering van de energiemarkt in 2004 kies je in Nederland zelf je leverancier.
Garantie van Oorsprong (GVO)
Een Garantie van Oorsprong (GVO) is een certificaat dat aantoont dat een bepaalde hoeveelheid stroom is opgewekt uit hernieuwbare bronnen zoals zon, wind of water. In Nederland geeft CertiQ (onderdeel van TenneT) deze certificaten uit. Ze zijn verhandelbaar binnen Europa en worden gebruikt om te onderbouwen dat geleverde stroom afkomstig is uit hernieuwbare opwekking.
Groene en grijze energie
In de energiesector worden de termen “groene energie” en “grijze energie” gebruikt om onderscheid te maken tussen herkomst van stroom. “Groene energie” verwijst naar stroom opgewekt uit hernieuwbare bronnen zoals zon, wind en water. “Grijze energie” verwijst naar stroom opgewekt uit fossiele brandstoffen als kolen en aardgas. Of een leverancier daadwerkelijk stroom uit hernieuwbare bronnen levert, wordt onderbouwd via een GVO (zie boven).
Energiebegrippen G t/m N
Grootverbruik en kleinverbruik
Bij elektriciteit spreken we van grootverbruik als de aansluiting groter is dan 3×80 ampère. Voor gas geldt grootverbruik als de meter meer dan 40 m³ per uur doorlaat. Kleinverbruikers hebben een aansluiting gelijk aan of kleiner dan die grenswaarden. Grootverbruikers betalen netbeheerkosten rechtstreeks aan de netbeheerder; kleinverbruikers betalen via hun energieleverancier.
MVO — Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
MVO staat voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het houdt in dat een bedrijf verantwoordelijkheid neemt voor de gevolgen van zijn activiteiten op mensen, milieu en maatschappij. Concrete stappen zijn energiebesparing, het opwekken van eigen hernieuwbare energie of het aannemen van mensen met een arbeidsbeperking.
Netbeheerder
De netbeheerder beheert de fysieke infrastructuur — kabels en leidingen — waarover stroom en gas worden getransporteerd. In Nederland zijn TenneT (elektriciteit landelijk) en GasUnie (gas landelijk) de landelijke netbeheerders. Op regionaal niveau zijn er zes netbeheerders: Enexis, Liander, Stedin, Rendo Netbeheer, Coteq en Westland Infra. Je kiest je netbeheerder niet zelf; die is wettelijk bepaald op basis van je woonregio.
Energiebegrippen O t/m Z
Opzegvergoeding
Stap je vóór het einde van je contractperiode over naar een andere energieleverancier, dan kan je een opzegvergoeding (ook: overstapboete) in rekening worden gebracht. De hoogte en voorwaarden staan in je contract. Bij contracten zonder vaste looptijd geldt doorgaans geen opzegvergoeding.
Regiotoeslag gas
Gas dat in Nederland wordt gewonnen, moet worden getransporteerd naar jouw regio. Hoe verder je van de winning af woont, hoe hoger de transportkosten. Die extra kosten worden de regiotoeslag gas genoemd. Nederland is ingedeeld in regio’s met elk een eigen toeslag.
Salderen / saldering
Salderen betekent dat de stroom die je zelf opwekt (bijvoorbeeld met zonnepanelen) wordt weggestreept tegen de stroom die je van het net afneemt. Je betaalt dan alleen over het saldo. Per 2027 wordt de salderingsregeling afgeschaft. Lever je meer terug dan je verbruikt, dan ontvang je een terugleververgoeding van je leverancier — de hoogte verschilt per leverancier.
SEPA-machtigingsformulier
Het SEPA-mandaatformulier is het officiële formulier waarmee je toestemming geeft voor automatische incasso. SEPA staat voor Single Euro Payments Area — het Europese betalingsgebied. Het formulier vermeldt naam, adres, woonplaats en het kenmerk van de machtiging.
Slimme meter
Een slimme meter is een digitale energiemeter die automatisch meterstanden doorgeeft aan de netbeheerder — je hoeft ze niet meer zelf op te nemen. Daarmee levert de meter een nauwkeurige rekening op basis van werkelijk verbruik, zonder schattingen. Bovendien kun je via een app of online portaal je eigen verbruik inzien.
Energiebegrippen als EAN-code, capaciteitstarief, netbeheerder en saldering komen regelmatig voor op je factuur en in je contract. Kort samengevat: je netbeheerder verzorgt het transport, je leverancier de levering. Je EAN-code identificeert jouw aansluiting. Saldering wordt per 2027 afgeschaft. Een GVO onderbouwt dat stroom uit hernieuwbare bronnen komt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een netbeheerder en een energieleverancier?
Een netbeheerder beheert de fysieke kabels en leidingen en verzorgt het transport van stroom en gas. Een energieleverancier koopt energie in en levert die aan jou als klant. Je betaalt voor beide: netbeheerkosten voor het transport en leveringskosten voor de energie zelf. Je kiest je leverancier zelf; je netbeheerder niet.
Wat betekent salderen en gaat dat veranderen?
Salderen betekent dat de stroom die je teruggeeft aan het net wordt afgetrokken van het verbruik dat je afneemt. Je betaalt alleen over het saldo. De salderingsregeling wordt per 2027 afgeschaft. Daarna ontvang je een aparte terugleververgoeding voor teruggeleverde stroom — die is doorgaans lager dan het leveringstarief dat je betaalt.
Wat is een GVO en waarom is het relevant?
Een Garantie van Oorsprong (GVO) is een certificaat dat aantoont dat stroom is opgewekt uit hernieuwbare bronnen. Leveranciers die claimen stroom uit hernieuwbare opwekking te leveren, moeten dit aantonen met GVO’s. Zonder GVO-onderbouwing is een claim over de herkomst van stroom niet aantoonbaar.
